خانه / آموزش موسیقی / آموزش موسیقی سنتی ایران (قسمت اول ) – زنگ آموزشگاه موسیقی

آموزش موسیقی سنتی ایران (قسمت اول ) – زنگ آموزشگاه موسیقی

موسیقی سنتی در ایران شامل هفت « دستگاه » و پنج « ردیف »آوازی می باشد. در مورد کاربرد واژه «دستگاه» برای معرفی انواع موسیقی محتملاً آن را مربوط به دوره قاجاریه می دانند و تصور بر این است که از آن زمان در موسیقی ایرانی معمول گشته است.« دستگاه » در واقع جایگزینی برای واژه « مقام » در موسیقی بوده است ، که از دو بخش «دست» و «گاه» تشکیل شده است. از زمان ها ی قدیم « گاه » در موسیقی ایران به معنی پرده ساز بود؛ با توجه به این تعبیر ” دستگاه ” به معنی چگونگی قرار گیری دست و انگشتان روی پرده‌ های ساز خواهد بود که بسته به هر مقامی شکلی خاص و منحصرخواهد داشت.

موسیقی سنتی ایران را در اصطلاح « موسیقی دستگاهی » نیز می نامند ، هرکدام از دستگاه های موسیقی سنتی شامل چندین « گوشه » می شود که طرز قرار گرفتن گوشه‌ ها و نغمه های موسیقی را اصطلاحاً « ردیف » می نامند. گوشه‌ها از محدوده صدای بم به سمت محدوده صدای زیر _ پایین به بالا _ پشت سر هم چیده می‌شوند و معمولاً اولین آهنگ _ که به طور معمول آهنگی می باشد که وسعت صوتی اش از همه پائین تر (بم تر) است _ « درآمد » نامیده می‌شود. سایر « گوشه‌ » های دیگر نیز هر یک به ترتیب محدوده صوتی، در ادامه درآمد قرار می گیرند و به ترتیب « ردیف » می‌شوند و از این طریق « دستگاه » یا « مقام » را شکل می دهند.

این مطلب را هم بخوانید:  آموزش تئوری موسیقی (قسمت دوم) -زنگ آموزشگاه موسیقی

زنگ آموزشگاه موسیقی

چیدمان « گوشه‌ها » مطابق نظر و سلیقه استادان موسیقی دستگاهی ایران جمع‌آوری و در مقامات یا دستگاه‌ های موسیقی ایرانی با نظم و ترتیب خاصی که انتخاب آن ها بوده است ردیف گشته است.به عنوان مثال : ردیف « میرزا عبدالله » ، ردیف « میرزا حسینقلی » ، ردیف « ابوالحسن صبا » و موارد مشابه دیگر. چنانچه پیشتر گفتیم « آوازها » یا همان نغمه ها از لحاظ فنی وابسته به یکی از هفت « دستگاه » موسیقیایی ایران می باشند. به عبارتی دیگر این آوازها، شعبه های فرعی دستگاه‌ ها می باشند.

دست گاه ها و آواز های وابسته آن ها :

۱_ دستگاه ” شور ”
____آواز ابوعطا
____آواز بیات ترک
____آواز افشاری
____آواز دشتی

۲_ دستگاه ” سه گاه”
۳_ دستگاه ” چهارگاه ”
۴_ دستگاه ” همایون ”
____ آواز بیات اصفهان

۵_ دستگاه “ماهور ”
۶_ دستگاه ” نوا ”
۷_ دستگاه ” راست پنجگاه ”

دستگاه‌های موسیقی ایرانی حاصل ابداع فردی خاص نیست و نمی‌توان آن ها را منسوب به شخصیتی واحد دانست. بلکه طی اعصار متمادی بر پایه ی سلیقه مردمی و قومی به وجود آمده اند و سینه به سینه حفظ گشته اند. در موسیقی کهن ایران نیز ترتیب ها و ردیف های خاصی برای اجرای آواز ها، نغمه ها و آهنگ‌ ها وجود داشته است؛ برای مثال در دوران سلسله ساسانیان _ و همینطور پیش از ورود اسلام _ آهنگ‌های منسوب به موسیقیدانانی چون « باربد » مشتمل بر « هفت خسروانی »، « سی لحن » و « سیصد و شصت دستان » وجود داشته است که با هفته ( هفت روز ) ، ماه ( سی روز ) و سال ( سیصد و شصت روز ) مطابقت داشته است. یعنی هر اجرا موسیقی شامل یک خسروانی، یک لحن و یک دستان بوده است.

این مطلب را هم بخوانید:  کلاس سلفژ چیست ؟ / آموزشگاه موسیقی منظومه

حکیم نظامی گنجوی در منظومه «خسرو و شیرین» سی لحن باربد را به نظم در آورده است.

درباره‌ی مهدی زنگنه

کارشناس ارشد و مدرس سطح یک موسیقی

همچنین ببینید

کلاس آموزش دف در آموزشگاه موسیقی

کلاس آموزش دف در آموزشگاه موسیقی منظومه

در آموزشگاه موسیقی منظومه کلاس آموزش دف در کلیه سطوح آموزشی مبتدی ، متوسطه و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.